თავი 1. ზოგადი დებულებები
მუხლი 1.1 — კანონის სავალდებულო ძალა
წინამდებარე კანონები სავალდებულოა მექსიკის სახელმწიფოს ყველა მაცხოვრებლისთვის და გააჩნია უმაღლესი იურიდიული ძალა.
მუხლი 1.2 — თანასწორობა კანონის წინაშე
მექსიკის სახელმწიფოს ყველა მოქალაქე თანასწორია კანონის წინაშე და კანონის შესაბამისად თანაბარი პასუხისმგებლობა ეკისრება.
მუხლი 1.3 — პასუხისმგებლობის საფუძველი
ადმინისტრაციული ან სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის საფუძველია ქმედებით ან უმოქმედობით ჩადენილი მოქმედება, რომელიც შეიცავს წინამდებარე კანონმდებლობით გათვალისწინებული დანაშაულის ერთ ან რამდენიმე ნიშანს.
მუხლი 1.4 — თანამონაწილეობა დანაშაულში
დანაშაულში თანამონაწილეობაზე პასუხისმგებელი პირები პასუხს აგებენ იმ მუხლის შესაბამისად, რომელიც ითვალისწინებს პირთა ჯგუფის მიერ ჩადენილი დანაშაულისთვის დაწესებულ სასჯელს.
მუხლი 1.5 — სასჯელების ჯამი
ჩადენილი დანაშაულებისთვის გათვალისწინებული ყველა სასჯელი ჯამდება და საბოლოო სასჯელი განისაზღვრება წინამდებარე კანონმდებლობის შესაბამისი მუხლების საფუძველზე.
მუხლი 1.6 — თავისუფლების აღკვეთის მაქსიმალური ვადა
თავისუფლების აღკვეთის მაქსიმალური ვადა შეადგენს 90 თვეს.
გამონაკლისი: აღნიშნული შეზღუდვა არ ვრცელდება რეციდივის შემთხვევებზე და მექსიკის სახელმწიფოდან გაძევებაზე.
მუხლი 1.7 — შემამსუბუქებელი გარემოებები
შემამსუბუქებელ გარემოებად მიიჩნევა:
1. დანაშაულის ჩადენა თავდაცვის მიზნით;
2. ნებაყოფლობით ჩაბარება, დანაშაულის გამოვლენასა და გამოძიებაში აქტიური მონაწილეობა, სხვა თანამონაწილეების მხილება და დანაშაულის შედეგად მოპოვებული ქონების დაბრუნება;
3. კანონის წარმომადგენლების მიერ დაკავებისას დამორჩილება;
4. მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის დანაშაულის პირველად ჩადენა გაუფრთხილებელი გარემოებების არსებობისას.
მაქსიმალური შემამსუბუქებელი ვადა შეიძლება შეადგენდეს თავისუფლების აღკვეთის მთლიანი ვადის ⅓-ს.
გამონაკლისი: შერიფს, საკუთარი შეხედულებისამებრ და კონკრეტული სიტუაციის გათვალისწინებით, უფლება აქვს გაათავისუფლოს დაკავებული პირი სასჯელის ციხეში მოხდისა და სახელმწიფო ზოგადი დარღვევების მონაცემთა ბაზაში მისი დამატების გარეშე, იმ შემთხვევაში, თუ ჯამური სასჯელი 25 თვეს არ აღემატება.
მუხლი 1.8 — იარაღის ჩამორთმევა
სახელმწიფო კანონის ნებისმიერი მუხლის დარღვევის შემთხვევაში სამართალდამრღვევს ჩამოერთმევა იარაღი კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად.
მუხლი 1.9 — განმეორებითი დარღვევა
იმ მუხლების განმეორებით დარღვევის შემთხვევაში, რომლებიც საფრთხეს უქმნის მოქალაქეთა სიცოცხლეს, შერიფს უფლება აქვს დამრღვევს დაუმატოს 15 თვე თავისუფლების აღკვეთის სახით.
მუხლი 1.10 — უცხო ქვეყნის მოქალაქეების გაძევება
უცხო ქვეყნის მოქალაქის მიერ სახელმწიფო კანონმდებლობის ნებისმიერი მუხლის დარღვევის შემთხვევაში, შესაბამის სახელმწიფო უწყებებს — შერიფებს, არმიასა და რეინჯერებს — უფლება აქვთ, კანონით დადგენილი წესით გააძევონ პირი ან პირთა ჯგუფი ქალაქის ფარგლებს გარეთ, როგორც სასჯელის ალტერნატიული ფორმა.
აღნიშნულ მოთხოვნაზე უარის თქმის შემთხვევაში, დანაშაულისთვის გათვალისწინებულ სასჯელს ემატება 10 თვე.
მუხლი 1.11 — დოკუმენტების შემოწმების საფუძვლები
სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურებს, თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში, უფლება აქვთ შეამოწმონ მოქალაქის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტები შემდეგ შემთხვევებში:
1. თუ პირი თავისი ქმედებით იწვევს გონივრულ ეჭვს და მისი მოქმედებები სცდება საზოგადოებრივ ნორმებს;
2. თუ პირი ეჭვმიტანილია სახელმწიფო კანონის დარღვევაში;
3. ჩვენების მიღების ან დაკითხვის მიზნით.
მუხლი 1.12 — დროებითი დაკავების უფლებამოსილება
შერიფის, რეინჯერის ან მექსიკის გვარდიის წარმომადგენლის არყოფნის შემთხვევაში, მთავრობის თანამშრომელს უფლება აქვს, კანონით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობისას, დააკავოს სამართალდამრღვევი არაუმეტეს 15 თვის ვადით, დანაშაულის სიმძიმის გათვალისწინებით.
მუხლი 1.13 — პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ტარება
მექსიკის სახელმწიფოს ყველა მოქალაქე ვალდებულია თან იქონიოს პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი.
სამოქალაქო დოკუმენტებად მიიჩნევა:
პასპორტი;
სახელმწიფოს მიერ პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტად აღიარებული ნებისმიერი სხვა დოკუმენტი.
მუხლი 1.14 — სამოქალაქო დოკუმენტაციის არქონა
სამოქალაქო დოკუმენტაციის თან არქონა წარმოადგენს კანონის დარღვევას.
მოქალაქე, რომელსაც არ აქვს თან პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, ექვემდებარება დაკავებას და იდენტიფიკაციის მიზნით შესაბამის სახელმწიფო უწყებაში გადაყვანას.
იდენტიფიკაციის შემდეგ მოქალაქე შეიძლება:
1. გათავისუფლდეს გაფრთხილებით — პირველი დარღვევის შემთხვევაში;
2. განმეორებითი დარღვევის ან უკანონო ქმედებაში მონაწილეობის შემთხვევაში დაისაჯოს 20 თვით თავისუფლების აღკვეთით;
3. დოკუმენტების გარეშე განმეორებით დაკავების შემთხვევაში, სიტუაციის სიმძიმისა და დამამძიმებელი გარემოებების გათვალისწინებით, თავისუფლების აღკვეთის ვადა შეიძლება გაიზარდოს.
წინამდებარე მუხლი ასევე ვრცელდება უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე.
მუხლი 1.15 — დაკავებისა და იდენტიფიკაციის პროცედურა
ნაწილი 1.
შესაბამისი სამართალდამცავი უწყების წარმომადგენელი, რომელიც აღმოაჩენს მოქალაქეს შესაბამისი დოკუმენტაციის გარეშე, ვალდებულია:
დააკავოს იგი;
გადაიყვანოს შესაბამის სახელმწიფო უწყებაში;
განახორციელოს პირადობის დადგენისთვის აუცილებელი პროცედურები.
ნაწილი 2.
თუ მოქალაქე უარს იტყვის სამართალდამცავ უწყებასთან თანამშრომლობაზე, მას შეიძლება დაეკისროს დამატებითი სანქცია ან ჯარიმა.
ნაწილი 3.
თუ მოქალაქე უარს იტყვის სახელმწიფო მოხელეებთან თანამშრომლობაზე, მას შეიძლება დაეკისროს დამატებითი სანქციები, მათ შორის პატიმრობის ვადის გაზრდა.
მუხლი 1.16 — დანაშაულის სიმძიმის ხარისხები
სახელმწიფო დანაშაულები სიმძიმის მიხედვით იყოფა ოთხ ხარისხად:
1. მსუბუქი დანაშაული — 1-დან 20 თვემდე თავისუფლების აღკვეთა;
2. ნაკლებად მძიმე დანაშაული — 21-დან 40 თვემდე თავისუფლების აღკვეთა;
3. მძიმე დანაშაული — 41-დან 60 თვემდე თავისუფლების აღკვეთა;
4. განსაკუთრებით მძიმე დანაშაული — 61-დან 90 თვემდე თავისუფლების აღკვეთა ან სიკვდილით დასჯა.
შენიშვნა: სიკვდილით დასჯის გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება აქვთ ელ კომენდანტეს, ელ კომისარსა და მექსიკის გვარდიის გენერალს.
მუხლი 1.17 — თავისუფლების აღკვეთის ფულადი ჯარიმით ჩანაცვლება
იმ მუხლების დარღვევის შემთხვევაში, რომლებიც ითვალისწინებს 40 თვემდე თავისუფლების აღკვეთას, შესაბამის სამართალდამცავ ორგანოს უფლება აქვს, კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, თავისუფლების აღკვეთის ნაცვლად გამოიყენოს ფულადი ჯარიმა.
შენიშვნა:
5 თვე — 25 $
10 თვე — 50 $
და შესაბამისად, დადგენილი პროპორციის მიხედვით.
მუხლი 1.18 — ფულადი ჯარიმის გადახდის ვადა
მოქალაქე, რომელსაც დაეკისრა ფულადი ჯარიმა, ვალდებულია გადაიხადოს იგი 3 დღის ვადაში.
ჯარიმის დადგენილ ვადაში გადაუხდელობა გამოიწვევს 40 თვით თავისუფლების აღკვეთას.